3 روز پیش | اخبار لینکو
در هر شبکه مخابراتی پایدار و قابل اطمینان، کیفیت و استاندارد بودن کابل های مخابراتی نقشی اساسی دارد. بسیاری از مشکلاتی که در لایه های بالاتر شبکه به صورت قطع و وصل شدن ارتباط، کاهش پهنای باند، خطای زیاد یا تاخیر غیر عادی دیده می شود، در نهایت به انتخاب اشتباه یا تولید غیر استاندارد کابل مخابراتی بر می گردد.در این پست، با تکیه بر استاندارد های بین المللی و تجربه عملی در پروژه های مخابراتی و شبکه، مهم ترین استانداردها، الزامات طراحی و آزمون های حیاتی در تولید کابل های مخابراتی را مرور می کنیم تا مهندسان شبکه، ناظرین و تیم های خرید بتوانند تصمیم دقیق تری بگیرند.
کابل های مخابراتی به طور کلی به مجموعه کابل هایی گفته می شود که برای انتقال سیگنال های داده، صوت، تصویر و سیگنال های کنترلی در شبکه های مخابراتی و ارتباطی استفاده می شوند. این کابل ها می توانند بر پایه مس یا فیبر نوری باشند و در محیط های مختلفی مانند داخل ساختمان، بیرون ساختمان، شبکه های محلی، بکبون شهری و بین شهری استفاده شوند.
کابل مخابراتی بر خلاف کابل قدرت برای انتقال انرژی الکتریکی طراحی نشده است، بلکه تمرکز آن بر حفظ کیفیت سیگنال، کاهش تلفات، کاهش نویز و تضمین پایداری ارتباط در طول عمر پروژه است.
کابل های مخابراتی را می توان بر اساس کاربرد و محیط نصب به چند گروه اصلی تقسیم کرد:
در هر یک از این دسته ها، استانداردها و الزامات طراحی و تست متفاوت است. برای مثال کابل های مخابراتی مورد استفاده در تونل ها و مترو باید الزامات سختگیرانه ای در برابر حریق، دود و گاز های خورنده داشته باشند، در حالی که کابل های هوایی باید در برابر UV و تغییرات دما و باد مقاوم باشند.
بیشتر بدانید: تفاوت کابل های مخابراتی هوایی و زمینی

گرچه در بسیاری از موارد، اصطلاح کابل شبکه و کابل های مخابراتی به جای هم به کار می رود، اما از نگاه استانداردی، تفاوت های مهمی وجود دارد:
بنابراین در انتخاب کابل های مخابراتی باید به استاندارد های مخابراتی و شبکه ای مربوط به آن توجه شود، نه صرفا به ولتاژ و مقطع هادی.
برای تولید، آزمون و به کارگیری کابل های مخابراتی، چند خانواده استاندارد بین المللی نقش کلیدی دارند. آشنایی با این استانداردها برای هر مهندس شبکه ضروری است.
استانداردهای IEC و ISO IEC
سازمان IEC در زمینه کابل های مخابراتی به ویژه کابل های فیبر نوری و کابل های مسی داده، استاندارد های پایه ای ارائه می کند:
از طرف دیگر، استاندارد ISO IEC 11801 زیرساخت مخابراتی ساختمان را تعریف می کند و مشخص می کند چه نوع کابل های مخابراتی و کانال های ارتباطی برای کاربرد های مختلف در ساختمان های اداری، صنعتی و مراکز داده مناسب هستند.
سری G.65x در ITU T یکی از پایه ای ترین مراجع در طراحی فیبر نوری مورد استفاده در کابل های مخابراتی است:
شناخت این استانداردها در زمان بررسی دیتاشیت کابل های مخابراتی فیبر نوری اهمیت دارد، زیرا نوع فیبر بر نحوه نصب، حداقل شعاع خمش و عملکرد شبکه تاثیر مستقیم می گذارد.
در حوزه کابل های مسی شبکه و برخی الزامات فیبر، استانداردهای TIA EIA به ویژه در بازارهای آمریکایی و بین المللی رایج است:
هنگام انتخاب کابل های مخابراتی برای پروژه هایی که نیاز به تطابق با استانداردهای آمریکایی یا دیتاسنتر دارند، استناد به این استانداردها ضروری است.
در اتحادیه اروپا و بسیاری از پروژه های بین المللی، علاوه بر استانداردهای فنی، کابل های مخابراتی باید با مقررات CPR نیز همخوانی داشته باشند:
CPR کلاس بندی کابل ها را از نظر رفتار در برابر حریق مشخص می کند و برای پروژه هایی مانند بیمارستان، فرودگاه، مترو و ساختمان های بلند، انتخاب کلاس مناسب حریق برای کابل های مخابراتی الزامی است.
کیفیت کابل های مخابراتی فقط وابسته به استانداردهای روی کاغذ نیست. نوع مواد و جزئیات طراحی ساختار کابل نقش تعیین کننده ای در عملکرد واقعی آن دارند.
در کابل های مسی مخابراتی، نوع مس و کیفیت هادی بسیار مهم است. استفاده از مس خالص با هدایت الکتریکی بالا مانند OFHC یا مس مطابق کلاس های استاندارد IEC باعث کاهش مقاومت، کاهش تلفات و افزایش طول مفید لینک می شود.
در کابل های فیبر نوری، نوع فیبر استفاده شده (مثلا G.652D یا G.657A2) روی موارد زیر اثر می گذارد:
برای مهندسان شبکه، توجه به نوع فیبر درج شده در دیتاشیت کابل های مخابراتی اهمیت زیادی دارد، زیرا انتخاب اشتباه می تواند در آینده باعث محدودیت در ارتقا ظرفیت شود.
مواد عایق و روکش در کابل های مخابراتی علاوه بر حفاظت مکانیکی، از نظر ایمنی و رفتار در برابر آتش نیز مهم هستند. متداول ترین مواد:
انتخاب نوع روکش برای کابل های مخابراتی باید بر اساس محیط نصب، الزامات CPR و استاندارد های پروژه انجام شود.
در کابل های مخابراتی فضای باز و خاکی، برای حفاظت در برابر ضربه، جوندگان و تنش های مکانیکی، از زره استفاده می شود:
استفاده صحیح از زره می تواند عمر شبکه را به شکل چشمگیری افزایش دهد و از قطع های مکرر جلوگیری کند، اما در عین حال وزن و سختی کابل را نیز بیشتر می کند.
در بسیاری از کابل های مخابراتی فضای باز، برای جلوگیری از نفوذ آب و رطوبت، از ژله، نخ های Water Blocking و نوار های خاص استفاده می شود. این عناصر از پیشروی رطوبت در طول کابل جلوگیری می کنند و جلوی افزایش تلفات و خرابی تدریجی را می گیرند.
هیچ کابل مخابراتی را نباید بدون انجام آزمون های استاندارد قبول کرد. آزمون ها در دو سطح تولید کننده و آزمون پذیرش در محل پروژه انجام می شوند.
در کابل های مخابراتی فیبر نوری، مهم ترین آزمون ها عبارتند از:
نتایج OTDR باید به صورت گزارش قابل ردیابی به همراه کابل تحویل داده شود تا در آینده برای عیب یابی و مقایسه استفاده شود.
در کابل های مسی مخابراتی و شبکه، آزمون های زیر حیاتی هستند:
این آزمون ها معمولا با دستگاه های تست مخصوص مانند Fluke انجام می شود. گزارش تست باید برای هر لینک ثبت و نگهداری شود.
برای اطمینان از عملکرد بلندمدت کابل های مخابراتی، آزمون های محیطی مهم هستند:
عدم انجام این آزمون ها در مرحله تولید، ریسک خرابی زودهنگام کابل را افزایش می دهد.
در پروژه هایی که مشمول CPR هستند، باید کلاس حریق کابل های مخابراتی مشخص شود. به طور خلاصه:
حتی اگر بهترین کابل های مخابراتی بر اساس استاندارد تولید شده باشند، نصب غیر اصولی می تواند مزیت های آن را از بین ببرد.
حداقل شعاع خمش، کشش مجاز و نیروی نصب
هر کابل مخابراتی در دیتاشیت خود حداقل شعاع خمش و حداکثر نیروی کشش را دارد. تجاوز از این مقادیر می تواند باعث:
در فیبر های G.657 شعاع خمش بهبود یافته است، اما این به معنی بی نیاز بودن از رعایت شعاع خمش نیست. مهندس ناظر باید این مقادیر را در زمان طراحی مسیر و نصب کنترل کند.
در داخل ساختمان و تاسیسات صنعتی، کابل های مخابراتی معمولا در کنار کابل های توان نصب می شوند. برای کاهش تداخل الکترومغناطیسی باید:
عدم توجه به این موارد می تواند باعث افت کیفیت سیگنال و بروز خطا در ارتباط شود.
در کابل های مخابراتی فیبر نوری، انتخاب و نصب صحیح کانکتور ها اهمیت زیادی دارد:
در کابل های مسی، کیفیت ترمینیشن، نوع کیستون و پنل، و رعایت استانداردهای TIA 568 در چیدمان زوج ها تاثیر مستقیم بر عملکرد دارد.
برای اینکه یک پروژه مخابراتی به صورت حرفه ای قابل ردیابی و ممیزی باشد، فقط داشتن کابل استاندارد کافی نیست. مستند سازی صحیح نیز ضروری است.
Declaration of Conformity و نشانه گذاری CE
برای کابل های مخابراتی که در بازار اروپا عرضه می شوند، تولید کننده باید Declaration of Conformity ارائه دهد که نشان دهد کابل با استانداردهای مربوطه مانند EN 50575 و دیگر الزامات مطابقت دارد.
نشانه گذاری CE و ذکر کلاس CPR روی روکش کابل و لیبل ها به مهندسان کمک می کند تا در محل پروژه بتوانند کابل را شناسایی کنند.
روی روکش کابل های مخابراتی استاندارد، اطلاعات زیر معمولا درج می شود:
این اطلاعات امکان ردیابی کابل در صورت بروز مشکل را فراهم می کند.
مدارک تحویل: گزارش آزمون و مستندات فنی
در تحویل کابل های مخابراتی برای پروژه های حرفه ای، باید مدارک زیر ارائه شود:
این مدارک در زمان ممیزی کیفیت و تحویل موقت و دائم پروژه مورد استناد قرار می گیرد.

بسیاری از تصمیم های خرید فقط بر اساس قیمت اولیه گرفته می شود، در حالی که در کابل های مخابراتی باید به TCO یا هزینه کل مالکیت توجه کرد.
استفاده از کابل های مخابراتی غیر استاندارد می تواند پیامدهای زیر را داشته باشد:
این هزینه ها در بسیاری از مواقع چند برابر تفاوت قیمت اولیه کابل استاندارد و غیر استاندارد است.
در بیمارستان ها، مترو، تونل ها، فرودگاه ها و مراکز داده، انتخاب کلاس حریق و نوع روکش کابل های مخابراتی اهمیت حیاتی دارد. در چنین پروژه هایی:
نادیده گرفتن این موضوع می تواند در زمان بروز حریق، پیامدهای جانی و حقوقی جدی داشته باشد.
چک لیست انتخاب تامین کننده بر اساس استاندارد و شواهد آزمون
در انتخاب تامین کننده کابل های مخابراتی، فقط قیمت نباید معیار باشد. موارد مهم:
در بسیاری از پروژه های مخابراتی و شبکه، اشتباهات تکراری دیده می شود که با آگاهی از آنها می توان از بروز مشکل جلوگیری کرد.
در پروژه های ساختمانی و صنعتی، گاهی برای کاهش هزینه، از کابل های مخابراتی بدون کلاس حریق مناسب در رایزر ها، شفت ها و فضاهای عمومی استفاده می شود. این کار در زمان حریق می تواند باعث تولید دود غلیظ و گاز های خورنده شود.
برخی تصور می کنند که چون فیبر G.657 خمش پذیری بهتری دارد، می توان آن را بدون محدودیت خم کرد. در حالی که:
یکی از اشتباهات رایج، عدم انجام تست های پذیرش مانند OTDR و Fluke قبل از تحویل پروژه است. این کار باعث می شود:
در این بخش، یک چک لیست کاربردی برای انتخاب و پذیرش کابل های مخابراتی ارائه می شود:
در جدول زیر به طور خلاصه ارتباط کلاس های رایج CPR با نوع روکش های متداول در کابل های مخابراتی نشان داده شده است. این جدول یک راهنمای ساده است و جایگزین استاندارد رسمی نیست.
|
کلاس CPR تقریبی |
نوع روکش متداول |
سطح عملکرد در حریق (خلاصه) |
کاربرد معمول در کابل های مخابراتی |
|
B2ca |
LSZH با ترکیب ویژه |
عملکرد بسیار بالا، دود بسیار کم، گاز کم |
تونل ها، مترو، مراکز حساس با تراکم بالا |
|
Cca |
LSZH با کیفیت بالا |
عملکرد بالا، دود کم، گاز محدود |
ساختمان های اداری، بیمارستان، مراکز داده |
|
Dca |
PVC بهبود یافته یا LSZH اقتصادی |
عملکرد متوسط، مناسب فضاهای کم خطر |
فضاهای اداری کم تردد، مسیرهای فرعی |
|
Eca و پایین تر |
PVC معمولی |
عملکرد پایه، دود و گاز بیشتر |
کاربردهای محدود، اغلب توصیه نمی شود برای فضاهای داخلی حساس |
در انتخاب کابل های مخابراتی برای پروژه های جدید، توصیه می شود حداقل کلاس Cca یا Dca بر اساس سطح ریسک ساختمان مورد توجه قرار گیرد.

برای شبکه داخلی، استفاده از کابل های زوج تابیده مطابق TIA 568 و ISO IEC 11801 (مثلا Cat6 یا Cat6a) مناسب است. از نظر حریق، حداقل کلاس Dca و ترجیحا Cca با روکش LSZH توصیه می شود.
خیر. فیبر های G.657 برای خمش بهتر طراحی شده اند، در حالی که فیبر های G.652 نسبت به خمش حساس تر هستند. حتی در کابل های G.657 نیز باید حداقل شعاع خمش درج شده در دیتا شیت رعایت شود.
در پروژه های حساس و حرفه ای، دریافت گزارش آزمون برای هر بچ تولیدی و حتی تست های میدانی روی لینک های نصب شده بسیار توصیه می شود. این کار ریسک خرابی های پنهان را کاهش می دهد.
کابل های LSZH در زمان حریق دود کم تر و گاز های خورنده بسیار کم تری نسبت به کابل های PVC تولید می کنند. به همین دلیل برای فضا های داخلی حساس و مسیر های فرار توصیه می شوند.
در ظاهر ممکن است هزینه اولیه کمتر باشد، اما با در نظر گرفتن TCO و هزینه های پنهان مانند خرابی های زودرس، کاهش پهنای باند و هزینه عیب یابی، در بسیاری از موارد این تصمیم اقتصادی نیست.
خیر. این استانداردها معمولا هم پوشانی دارند و در بسیاری از موارد، محصولات برای تطابق با هر دو طراحی می شوند. با این حال در مشخصات دقیق و روش ها ممکن است تفاوت هایی وجود داشته باشد.
در صورت عدم اتصال صحیح شیلد به سیستم ارت، نه تنها مزیت کاهش نویز از بین می رود، بلکه ممکن است شیلد مانند آنتن عمل کند و نویز بیشتری وارد سیستم شود. همچنین در برخی شرایط خطرات ایمنی به وجود می آید.
کابل های مخابراتی ستون فقرات هر شبکه ارتباطی هستند. انتخاب درست استاندارد، مواد، ساختار و تامین کننده، در کنار نصب صحیح و انجام آزمون های لازم، شرط اصلی برای داشتن شبکه ای پایدار، ایمن و قابل توسعه است.